Bir Hafıza Daha Sessizce Siliniyor: İtfaiye Meydanı Yıkılıyor!

Başkentin kültürel belleğinde, sokak kültüründe ve gündelik yaşamında onlarca yıldır silinmez bir yer tutan Ulus İtfaiye Meydanı (Bit Pazarı), kentsel dönüşüm kıskacında nihai yıkım sürecine girdi. Yıllardır kentin her kesiminden insanı; öğrencisini, koleksiyoncusunu, memurunu, antika meraklısını ve dar gelirlisini aynı sokaklarda buluşturan pazar yerinde tezgâhlar birer birer toplanıyor, dükkânlar boşaltılıyor.

Gökçek’in Mirası, Bakan Kurum’un Projesi

İtfaiye Meydanı ve çevresini dönüştürme planlarının geçmişi eskiye uzanıyor. Alanın tasfiyesine ve kimliğinin değiştirilmesine dönük ilk kapsamlı adımlar, Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin eski başkanı Melih Gökçek döneminde projelendirilmişti. Yıllar içinde meslek odalarının itirazları ve hukuki tartışmalarla gündemde kalan tasfiye hattı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından devralındı.

Bakan Murat Kurum’un idaresinde yürütülen kentsel dönüşüm süreci, alanın esnaftan tamamen tahliye edilmesiyle sonuca ulaştırılıyor. Bölgenin köklü sosyo-ekonomik dokusu ve esnafın varlığı gözetilmeden yürütülen proje, tarihi pazarın son sokaklarını da iş makinelerine teslim ediyor.

Büyükşehir’in “Sessizliği” ve Ankara’nın Temsil Krizi

Yıkım kapıya dayanırken sürecin en dikkat çeken yönlerinden biri ise yerel yönetimin tutumu oldu. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş’ın, başkentin en kritik kamusal ve ticari hafıza mekânlarından birinin yok edilişine karşı bugüne kadar hiçbir açık itirazda bulunmaması, esnafın yerinden edilmesine dair kamuoyuna tatmin edici bir açıklama dahi yapmaması tepki çekiyor.

Yerel yönetimin merkezi idareyle gerilim yaşamama adına takındığı bu “tarafsız ve sessiz” pozisyon, doğrudan Ankara’nın belediye başkanlığı sorumluluğu ve kamusal temsil yetkisi açısından ciddi bir soruna işaret ediyor. Kentin belleğini, alt gelir gruplarının alışveriş hakkını ve küçük esnafın ekmeğini korumakla yükümlü bir belediyenin böylesi köklü bir tasfiye karşısında izleyici konumunda kalması; Ankara’nın kimliğine sahip çıkma iddiasındaki yerel yönetim anlayışını derin bir meşruiyet krizine sürüklüyor.

50 Yıllık Esnaf Gürbüz: “Bu Toplum Dağılıyor”

Yıkım kararının kesinleşmesiyle birlikte tahliye telaşının sürdüğü alana giden Solfasol ekibi, pazarın emektarlarının sesine kulak verdi. Meydanda babadan kalma dükkânında yarım asrı geride bırakan 50 yıllık esnaf Necmettin Gürbüz, elindeki eski fotoğraflarla hem geçmişi andı hem de esnafın geleceksizliğine isyan etti:

“50-55 senedir babamla beraber buradayız, esnaflık yaptık. Ama maalesef esnaflığımızın sonu, yıkım gerçekleşti. 3 gün sonra, ama 1 hafta sonra kesin yıkılıyor buralar. Biz de dağılıyoruz yani… Şu toplum dağılıyor.

Çünkü müşteri için bura daha iyi bir şeydi. Aradığını bende bulamazsa başkasında buluyordu. Civanın esnaflarından… Halk için de kötü oldu. Dağıldığı zaman nereden ne arayacağını şaşırıyor. Ama bizim için de zor oldu, zor oldu yani. Yapacak bir şey yok.”

Kiralar Karşılanamaz Boyutta, Yeni Yer Yok

Bakanlığın yürüttüğü proje çerçevesinde somut bir alternatif pazar alanı sunulmayan küçük esnaf, başkentin yüksek kira piyasasıyla baş başa kaldı. Ağırlaşan taşınma masrafları ve astronomik dükkân kiraları karşısında tutunamayan pek çok esnaf, kepenkleri tamamen indirmekten başka çare bulamıyor:

“Herkes için masraflı bir taşınma… Dükkân bulunmuyor. Bulunsa da kiralara güç yetmiyor. Vesaire yani… Zorluk çekeceğiz şimdi. Alışacağız işte… Bu yolun sonu gözüktü kısaca.”

Başkentin Maddi Hafızasına Kepçe

Antika radyolardan sararmış kitaplara, tamir parçalarından eski fotoğraflara kadar Ankara’nın gündelik ve sözlü hafızasını sırtlayan İtfaiye Meydanı; merkezi yönetimin rant odaklı dönüşümü ile yerel yönetimin suskunluğu arasında sıkışarak tarihe karışıyor. Gökçek döneminde temelleri atılan, Bakan Murat Kurum idaresinde nihayete erdirilen ve Büyükşehir Belediyesi’nin sessiz kalarak geçit verdiği bu proje; arkasında yerinden edilmiş yüzlerce esnaf ve Başkentin kamusal yaşamında onarılması imkânsız derin bir boşluk bırakıyor.

Haberin Videosu: https://youtu.be/7XWcREst75U