Yeni Parti’yi Toplumun İçinde Kurmalı

Bugün ihtiyaç duyduğumuz örgüt modeli, toplum adına konuşan bir parti değil; toplumun örgütlü güçleriyle birlikte konuşan, birlikte düşünen ve birlikte üreten bir partidir. Türkiye'de sosyal demokrat siyasetin yeniden ayağa kalkması da, sosyal demokrasinin yeniden toplumsallaşması da büyük ölçüde bu tercihe bağlıdır.

Yeni Parti üzerine yürüyen tartışmaların en önemli başlıklarından biri de örgütlenme modeli. Çünkü Türkiye'nin siyasal bunalımı yalnızca yanlış ekonomi politikalarının, otoriterleşmenin ya da hukuksuzluğun sonucu değildir. Aynı zamanda siyasetin toplumdan kopmasının sonucudur. Toplum mücadele ediyor; işçiler direniyor, kadınlar yaşamlarını savunuyor, gençler gelecek talep ediyor, meslek örgütleri kamusal değerleri korumaya çalışıyor. Buna karşılık siyasal partiler giderek seçimden seçime çalışan makinelere dönüşüyor. Üyeleriyle, sendikalarla, demokratik kitle örgütleriyle ve toplumsal muhalefetle kurdukları ilişki ise büyük ölçüde seçim dönemlerine sıkışıyor.

Oysa sosyal demokrasi tarih boyunca tam tersini savundu. Emek hareketinin içinden doğan sosyal demokrat partiler, toplumsal mücadelelerin parlamentodaki uzantısı olarak gelişti. Parti ile sendika, parti ile kooperatif, parti ile meslek örgütü arasında kalın duvarlar yoktu. Siyasal irade, örgütlü toplumun ortak üretimiydi.

Bugün yeniden ihtiyaç duyduğumuz şey tam da bu.

Yeni Parti'nin kuruluş sürecinde Özgür Özel’in açıklamalarıyla ana başlıklar halinde dile getirdiği örgütlenme anlayışı da bu arayışın izlerini taşıyor. Katı, hiyerarşik ve üyeyi yalnızca seçim zamanı hatırlayan klasik parti modeli yerine; insanların katkı sunduğu, sorumluluk üstlendiği, farklı toplumsal dinamiklerin siyasal üretime sürekli katıldığı daha akışkan ve katılımcı bir örgütlenme hedefleniyor. Bu yaklaşım önemli bir başlangıçtır. Fakat böyle bir iddia, yalnızca iyi niyet beyanlarıyla hayata geçmez. Kurumsal karşılığını üretmek zorundadır.

Gramsci'nin düşünsel hayatımıza belki de en önemli katkısı burada yol göstericidir. Egemenlik yalnızca devlet aygıtı üzerinden kurulmaz; sendikalarda, kooperatiflerde, meslek odalarında, üniversitelerde, kültür alanında ve sivil toplumun bütün örgütlü damarlarında kurulur. Sol siyasetin görevi de bu alanlara dışarıdan seslenmek değil, bu alanlarla birlikte düşünmek ve birlikte üretmektir. Toplumun örgütlü birikimi, seçim dönemlerinde kapısı çalınacak bir destek gücü değildir; siyasal iradenin kurucu kaynağıdır.

Bu nedenle Yeni Parti tüzüğüne önerdiğim Kitle Örgütleri Kurulu, Merkez Yönetim Kurulu tarafından her yıl belirlenecek en az yirmi demokratik kitle örgütünün temsilcilerinden oluşan sürekli bir siyasal platform olarak tasarlanıyor. Sendikalar, meslek odaları, kooperatifler, kadın ve gençlik örgütleri, çevre hareketleri, insan hakları kuruluşları, kent konseyleri ve benzeri örgütlü toplumsal yapılar, kendi üyeleri arasından ve belirli bir süredir Yeni Parti üyesi olan temsilcilerini belirleyerek bu kurula katılıyor. Elli kişiden oluşacak kurul, her ay düzenli olarak toplanıyor; ülkenin siyasal, ekonomik ve toplumsal gündemini değerlendiriyor; çalışma grupları oluşturarak politika önerileri geliştiriyor ve hazırladığı raporları Parti Meclisi’ne sunuyor. Kurulun kendi içinden seçtiği yürütme, Parti Meclisi toplantılarına düzenli olarak katılarak bu raporları doğrudan parti yönetimiyle paylaşıyor, tartışmalara katkı sunuyor ve örgütlü toplumun ortak değerlendirmelerinin karar süreçlerine taşınmasını sağlıyor. Böylece demokratik kitle örgütleri, seçim dönemlerinde görüşü alınan ya da dönemsel toplantılara davet edilen aktörler olmaktan çıkıyor; parti yaşamının süreklilik taşıyan, düzenli çalışan ve kurumsallaşmış bir parçası haline geliyor.

 

Burada önerilen, parti yönetimine bir vesayet organı eklemek değildir. Daha önemlisi, toplumsal muhalefetin bilgi ve deneyiminin parti yönetiminin sürekli beslendiği kaynaklardan biri haline gelmesidir. Emekçilerin sorunlarını en iyi emek örgütleri, kent hakkını en iyi yerel mücadeleler, kamusal hizmetlerin sorunlarını en iyi ilgili meslek örgütleri bilir. Sosyal demokrat bir parti, bu bilgiyi dışarıdan dinleyen değil, karar süreçlerinin ayrılmaz parçası haline getiren partidir.

Avrupa'daki kardeş sosyal demokrat partilerin deneyimleri de bu ihtiyacın önemini gösteriyor. İngiltere İşçi Partisi'nin sendikal hareketle tarihsel bağları, İsveç Sosyal Demokrat İşçi Partisi'nin emek örgütleriyle kurduğu süreklilik, Almanya SPD'nin toplumsal kesimlerle oluşturduğu politika ağları, sosyal demokrasinin örgütlü toplumdan güç aldığını kanıtlıyor. Ancak bu deneyimlerin önemli bölümü, demokratik kitle örgütlerini parti yönetiminin düzenli çalışan kurumsal organlarından biri haline getirebilmiş değil. Yeni Parti'nin önünde duran imkan tam da burada başlıyor. Türkiye'de geliştirilecek böyle bir model, yalnızca ülkemiz açısından değil, uluslararası sosyal demokrasi açısından da dikkatle izlenecek bir yenilik olabilir.

Daha önce Kurucu Kopuş: Yeni Halk Partisi Üzerine Yaklaşımlar başlıklı yazımda, siyasal krizin aynı zamanda bir örgütlenme krizi olduğunu savunmuştum. Bugün aynı tespiti daha somut bir öneriyle tamamlamak mümkündür. Kurucu kopuş, yalnızca yeni bir program yazmakla gerçekleşmez. Siyasetin nasıl üretileceğini değiştirmekle gerçekleşir. Parti, topluma yön veren bir merkez olmaktan çıkıp toplumun ortak aklını örgütleyen bir siyasal özneye dönüşebildiği ölçüde gerçekten yeni olabilir.

Yeni Parti'nin önünde duran tarihsel fırsat tam da budur. Toplumsal muhalefeti seçim dönemlerinde ziyaret edilen bir çevre güç olmaktan çıkarıp, partinin sürekli çalışan siyasal aklı haline getirmek... Bugün ihtiyaç duyduğumuz örgüt modeli, toplum adına konuşan bir parti değil; toplumun örgütlü güçleriyle birlikte konuşan, birlikte düşünen ve birlikte üreten bir partidir. Türkiye'de sosyal demokrat siyasetin yeniden ayağa kalkması da, sosyal demokrasinin yeniden toplumsallaşması da büyük ölçüde bu tercihe bağlıdır.

* KÖK Yönetmeliği Taslağı